Biz Biliyoz

Şartlanma Nedir? Şartlanma Süreci Nasıl İşler?

Şartlanma Nedir? Şartlanma Süreci Nasıl İşler?

Şartlanma Dedikleri Nedir?

Yazının Konusu: Felsefe

 

Bir uyarıma tepkide bulunmayı öğrenme.

Koşullanma (koşullama) deyimiyle özleştirilmiştir, buna karşın birçok bilimsel çevirilerde yeğlenmektedir. Belli bir anlamda belirlenme (belirleme) deyimiyle anlamdaştır. Şartlanma (şartlama), ruhbilimsel anlamda, öğrenme ve öğretme yöntemlerinden biridir. Uyarım’lar canlı örgenliklerde iki türlü tepke uyandırırlar:

Kendiliğinden (üçgüdüsel ve içtepisel olarak) oluşan şartsız tepke, bir şartın yerine getirilmesiyle oluşan şartlı tepke.

 

Örneğin önünüze bir ciğer atarsanız kediniz hemen o ciğere koşar, bu onun şartsız bir tepkisidir; ama bir zil çalarsanız kendiniz o zil sesine koşmaz, ona zil sesine de koşmayı öğretmek için her zil sesinden sonra bir parça çiğer vermeniz şart’tır, bu şartı birkaç kez yerine getirmişseniz artık çiğer vermeseniz de kendinize zil sesine koşmayı öğretmiş, eşdeyişle onu şartlandırmış olursunuz.

 

Gerçekte tüm öğrenmelerin temelinde şartlanma yatar, şartsız öğrenmeler de daha önceki kuşakların şartlı öğrenmelerinin soyaçekimle kuşaktan kuşağa geçmesiyle oluşmuştur.

 

Şartlı tepkeler Rus fizyologu İvon Pavlov‘un ünlü denemeleriyle bilimselleşmiş ve başta ruh sorunu olmak üzere pek çok ruhsal-fizyolojisel sorunların bilimsel olarak açıklanışını sağlamıştır. Felsefe açısından şart (koşul), iki olgu ya da olay arasındaki ilişkidir. Örneğin hiç yanan bir sobaya dokunmamış olan küçük bir çocuk, yanan bir sobaya rahatlıkla elini dokundurur.

 

Elinin yandığını görünce, sobanın yanışı olayıyla elinin yanışı olayı arasında ilişki kurar ve böylelikle yanan sobaya dokununca elinin yanmasının ya da elinin yanması için yanan sobaya dokunmanın şart olduğunu öğrenir.

 

Bir daha elini yanan sobaya dokundurmaz, çünkü bu iki olay arasındaki şartlılığı öğrenmiştir, eşdeyişle şartlanmış‘tır. Şartlanmışlık, evrensel bağımlılığın sonucudur. Nesnel gerçeklikte başka bir nesne tarafından şartlandırılmamış hiç bir nesne bulunmadığı gibi başka bir nesneyi şartlandırmayan hiç bir nesne de yoktur.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ